Speech Garip Özcan
Projectleider ‘Van Huis Uit'
Geachte dames en heren, Beste aanwezigen,
Wat een enorme eer om vandaag hier te mogen staan naast twee krachtige en bijzondere vrouwen die samen met ons genomineerd zijn voor Kartiniprijs. Ik sta hier vol trots om diverse redenen. Ik ben trots om samen met alle andere vrouwen en mannen te mogen vechten tegen eergerelateerd geweld. Voor veel mensen is eer individueel van aard, voor het andere deel is eer verbonden aan de eer van de familie. Als mensen hun eer verliezen of in hun eer worden geschonden, dan schamen zij zich hiervoor. In iedere cultuur denkt men weer anders over eer. In familieculturen waar eer heel belangrijk is, is eer afhankelijk van wat anderen van je vinden. De ideeën over eer veranderen ook door de jaren heen. Het verschilt van generatie tot generatie: jouw ouders verstaan waarschijnlijk iets anders onder eer dan jijzelf. Eer betekent voor mij onder meer:
- Trots zijn op jezelf;
- Een goed gevoel hebben over je positie in de maatschappij;
- Waardevol zijn voor je omgeving;
- Geaccepteerd worden door je sociale omgeving.
Eer hebben is mooi, maar tegen het geweld (gerelateerd aan eer) moeten we ons samen verzetten. Ik heb geprobeerd als welzijnswerker binnen de Nederlandse samenleving een plekje te creëren waar gelijkwaardigheid van mensen centraal staat. Voor mij zijn emancipatie en respect twee belangrijke kernwaarden die mij hebben gevormd tot wie ik ben.
In 2001 vernam ik via het landelijke nieuws, dat een Koerdisch meisje (Fadime Sahin uit Diyarbakir) in Zweden door haar vader was vermoord, omdat zij een toekomst wilde opbouwen met een Zweed. De vader kon dit niet accepteren en besloot zijn eigen dochter van het leven te beroven.
Voor mij was dit een onacceptabele situatie. Naar aanleiding van deze gruwelijke daad heb ik samen met KOC-KAK (een Koerdische vereniging) in het kader van een Europese uitwisselingprogramma voor de Koerdische jongeren een discussiebijeenkomst georganiseerd. Naar aanleiding van deze bijeenkomst hebben de deelnemers hun afkeur uitgesproken over de gebeurtenissen in relatie tot het eergerelateerd geweld.
Dames en heren, dit heeft mij aangezet tot het nemen van actie in Den Haag. In 2003 heb ik dit thema binnen mijn eigen organisatie, Unit MCI, onderdeel van Stichting MOOI, aangekaart en verteld dat ik activiteiten wilde gaan organiseren over eerwraak. Omdat eerwraak in die tijd tot een van de taboe onderwerpen behoorde was de eerste reactie niet de reactie die ik verwachtte. Iedereen stond met vraagtekens naar mij te kijken. Is dit haalbaar? Is dit wel mogelijk? Krijgen we geen negatief imago? Uiteindelijk stond het team achter mij en kon ik aan de slag!
In het najaar van 2004 hebben we als Unit MCI het initiatief genomen om in samenwerking met Odyssee en met ondersteuning van de gemeente Den Haag een symposium over eerwraak te organiseren. Mijn dank gaat dan ook uit naar Ismail Boskir en Jenny van Eijma van Odyssee en Gökmen Dogan van gemeente Den Haag.
Het symposium getiteld: ‘Eerwraak: traditioneel geweld in een moderne tijd' was een enorm succes. Dit initiatief was de aanzet om taboes rondom geweld en onderdrukking, in de verschillende gemeenschappen, bespreekbaar te maken. In dit stadium waren alleen de professionele organisaties en de landelijke politieke partijen betrokken. We hebben gemerkt dat de gemeenschap niet betrokken was bij dit onderwerp en dat was voor ons de aanleiding om te beginnen met het project ‘Van Huis Uit', waar sleutelfiguren opgeleid werden tot gemeenschapsbemiddelaars. De bemiddelaars werden getraind met behulp van een methodiek die we hebben ontwikkeld voor gespreksleiding van migranten en vluchtelingen die gevoelige onderwerpen, waaronder huiselijk geweld, in de eigen kring bespreekbaar maken. Naast de inhoudelijke kennis gaat het vooral om codes die bij bemiddeling gehanteerd worden.
Zoals u wellicht weet vinden geweld, eerwraak en diverse vormen van onderdrukking vaak achter gesloten deuren, in huis plaats. Het aan de orde stellen daarvan, het bespreekbaar maken is niet iets dat in geïsoleerde, kwetsbare groepen van huis uit gestimuleerd wordt. Dit project is erop gericht deze taboes van huis uit worden aangepakt. De vrijwilligers zijn als ogen en oren van de gemeenschap. ‘Met het gezag en het vertrouwen dat zij hebben, kunnen zij invloed uitoefenen in de gemeenschappen om zo eergerelateerd geweld en uithuwelijking tegen te gaan.' Dit vergt een lange adem en veel doorzettingsvermogen. Deze prijs is in dit proces dan ook een enorme stimulans voor de bemiddelaars.
Het project ‘Van huis uit' is in 2008 door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap geëvalueerd en landelijk tot een van de meest succesvolle en veelbelovende emancipatieprojecten gekozen.
We zijn nog steeds bezig met het doorontwikkelen van dit project en proberen een bijdrage te leveren waar we samen trots op kunnen zijn. Maar ik ben ook heel erg trots dat ik de projectleider ben van dit project en dat ik zoveel goede en gemotiveerde mensen om me heen heb die zich voor 100% inzetten. Deze prijs is eigenlijk voor jullie.
Ik wil eindigen met mijn enorme dankbaarheid te uiten richting de juryleden die naast alle andere prachtige projecten juist ons project ‘Van Huis Uit' de moeite waard vonden om de Kartiniprijs toe te kennen.
Garip Özcan
Projectleider ‘Van Huis Uit'